काठमाडौं । दक्षिणी युरोपमा फैलिएको तीव्र गर्मीको लहरसँगै फ्रान्स, स्पेन, पोर्चुगल र ग्रीसका विभिन्न क्षेत्रमा भीषण डढेलो फैलिएको छ। उच्च तापक्रम, सुख्खा मौसम र तीव्र हावाका कारण डढेलो तीव्र गतिमा फैलिँदा हजारौँ मानिस घर छाड्न बाध्य भएका छन् भने हजारौँ हेक्टर वन तथा प्राकृतिक क्षेत्र जलेर नष्ट भएका छन्। आगलागीका कारण फ्रान्सको प्रसिद्ध साइकल प्रतियोगिता टुर डे फ्रान्स पनि प्रभावित भएको छ।
फ्रान्सको स्पेन सीमासँग जोडिएको पिरेनीज–ओरिएन्टाल क्षेत्रमा फैलिएको डढेलो नियन्त्रणका लागि ७०० भन्दा बढी अग्निनियन्त्रक, हेलिकप्टर र पानी बोक्ने विमान परिचालन गरिएको छ। आगोले केही घण्टामै करिब पाँच हजार हेक्टर वन क्षेत्र सखाप पारेपछि १० हजारभन्दा बढी स्थानीय बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। आगो नियन्त्रणमा कठिनाइ भएपछि फ्रान्सले युरोपेली संघको नागरिक सुरक्षा संयन्त्रमार्फत साइप्रस र स्विडेनबाट पानी बोक्ने विशेष विमानको सहयोगसमेत मागिएको छ । यस वर्ष फ्रान्समा डढेलोबाट जलेको क्षेत्रफल गत वर्षको यही अवधिको तुलनामा झण्डै दोब्बर पुगेको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।
फ्रान्समा डढेलोको जोखिमका कारण टुर डे फ्रान्सको तेस्रो चरणको अन्तिम भागमा दर्शकलाई प्रवेश निषेध गरिएको थियो । आयोजकहरूले आगो फैलिने जोखिम र उद्धार कार्यमा बाधा नपुगोस् भन्ने उद्देश्यले अन्तिम ४४ किलोमिटर क्षेत्रमा सर्वसाधारणलाई प्रवेश गर्न नदिएको बताएका छन् । प्रतियोगिता भने सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाएर सञ्चालन गरिएको थियो ।
पोर्चुगलमा पनि अवस्था गम्भीर बनेको छ। देशको मध्य भागस्थित भोजेला क्षेत्रमा लागेको डढेलोले करिब १३ हजार हेक्टर वन क्षेत्र जलेर नष्ट भएको छ। सयौँ अग्निनियन्त्रक आगो नियन्त्रणमा खटिए पनि उच्च तापक्रम, कम आर्द्रता र तीव्र हावाका कारण आगो निरन्तर फैलिरहेको छ । अधिकारीहरूले डढेलो अझै पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा नआएको बताएका छन् ।
स्पेनमा क्याटालोनिया र कास्टेलोन क्षेत्रमा डढेलो फैलिएको छ । केही आगलागी संरक्षित प्राकृतिक क्षेत्र र राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र पुगेका छन् भने केही स्थानमा बस्ती तथा पर्यटकीय क्षेत्र नजिकसम्म आगो फैलिएको छ। आगो नियन्त्रणका लागि दमकल, हेलिकप्टर र हवाई जहाज परिचालन गरिए पनि मौसम प्रतिकूल रहेकाले नियन्त्रणमा कठिनाइ भइरहेको छ। केही क्षेत्रमा स्थानीय बासिन्दा र पर्यटकलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ।
ग्रीसमा पछिल्लो ४८ घण्टाभित्र झण्डै एक सय वटा डढेलो लागेको अग्निनियन्त्रण निकायले जनाएको छ। सबैभन्दा ठूलो आगलागी थेसालोनिकी नजिकको औद्योगिक क्षेत्र तथा एथेन्सको पश्चिममा रहेका पाइन वनमा भएको छ। केही स्थानमा कारखाना, वृद्धाश्रम र विशेष हेरचाह केन्द्रबाट मानिसहरूलाई तत्काल उद्धार गरिएको छ भने आगो नियन्त्रणका लागि सेना, दमकल र स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ। अधिकारीहरूले बाक्लो धुवाँका कारण केही क्षेत्रमा स्वास्थ्य सतर्कता पनि जारी गरेका छन् ।
युरोपका अधिकांश प्रभावित क्षेत्रमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुगेको छ। मौसमविद्हरूका अनुसार अत्यधिक गर्मी, लामो समयसम्म वर्षा नहुनु, सुख्खा वनस्पति र तीव्र हावाले डढेलो फैलिने अवस्था सिर्जना गरेको हो। उनीहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा दक्षिणी युरोपमा डढेलोको मौसम सामान्यभन्दा धेरै अगाडि सुरु हुन थालेको छ र यसको अवधि पनि लम्बिँदै गएको छ।
यी घटनालाई जलवायु संकटसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोड्दै जलवायु वैज्ञानिकहरूले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिले गर्मीको लहरलाई अझ तीव्र, लामो र संकटपूर्ण भएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार उच्च तापक्रमका कारण वनस्पति चाँडै सुक्ने, माटोमा चिस्यान घट्ने र सानो आगो पनि ठूलो डढेलोमा परिणत हुने सम्भावना बढेको छ। यही कारण दक्षिणी युरोपमा पछिल्ला वर्षहरूमा विनाशकारी डढेलोको आवृत्ति र तीव्रता दुवै बढ्दै गएको उनीहरूको निष्कर्ष छ।
