काठमाडौँ । भविष्यमा नयाँ प्रकारको एण्टिभेनम निर्माणमा सहयोग पुर्याउने अपेक्षासहित एक अमेरिकी व्यक्तिले जानाजानी २०० भन्दा बढी पटक विषालु सर्पले डस्न दिएर आफ्नो शरीरमा प्रतिरोध क्षमता विकास गर्ने प्रयास गरेका छन् ।
५८ वर्षीय टिम फ्रिडेले करिब दुई दशकसम्म संसारका अत्यन्त खतरनाक सर्पहरूबाट आफूलाई डस्न दिए। उनको उद्देश्य सर्पको विषप्रति शरीरमा प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास गरेर व्यापक रूपमा काम गर्ने ‘युनिभर्सल एण्टिभेनम’ बनाउन सहयोग गर्नु थियो।
उनको यो प्रयास अत्यन्त जोखिमपूर्ण रह्यो। विभिन्न सर्पदंशका कारण उनी एकपटक कोमामा समेत पुगे, शरीरका अंगहरूमा गम्भीर क्षति भयो र लामो समयसम्म हिँडडुल गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका थिए।
विश्वभर प्रत्येक वर्ष लाखौँ मानिस सर्पदंशबाट प्रभावित हुने गरेका छन् भने करिब १ लाख ३८ हजारको मृत्यु हुने अनुमान छ। विशेषगरी एशिया र अफ्रिकाका गरिब समुदायहरू यस समस्याबाट बढी प्रभावित छन् ।
फ्रिडेको शरीरबाट विकसित एन्टिबडीहरू हाल १९ प्रजातिका सर्पहरूको विषलाई निष्क्रिय बनाउन सक्षम देखिएका छन्। यस आधारमा क्यालिफोर्नियास्थित जैवप्रविधि कम्पनी ‘सेन्टिभेक्स’ ले नयाँ प्रकारको एण्टिभेनम विकास गर्ने काम अघि बढाएको छ, जसको परीक्षण अष्ट्रेलियामा सुरु हुने तयारीमा रहेको छ।
विज्ञहरूका अनुसार हाल प्रयोग भइरहेका एण्टिभेनमहरू प्रजाति–विशेषमा आधारित हुने भएकाले सबै सर्पदंशमा प्रभावकारी हुँदैनन् । यस्तो अवस्थामा व्यापक रूपमा काम गर्ने औषधि विकास भएमा विश्वभर लाखौँ मानिसको ज्यान जोगाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
जलवायु परिवर्तनका कारण मानिस र सर्पबीचको सम्पर्क बढ्दै जाँदा सर्पदंशको जोखिम पनि बढ्ने देखिएको छ। यसले एण्टिभेनमको आवश्यकता अझै तीव्र बनाएको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ।
यो असाधारण प्रयासले मानव स्वास्थ्यका लागि ठूलो योगदान दिन सक्ने भए पनि विशेषज्ञहरूले यस्तो जोखिमपूर्ण प्रयोग सामान्य व्यक्तिले नदोहोर्याउन चेतावनी दिएका छन्।
